Nghị định 117/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hành trình chuyển đổi số và quản lý pháp lý tại Việt Nam. Văn bản này không chỉ đơn thuần là bản cập nhật, mà còn là sự thay thế toàn diện cho các quy định đã dần lỗi thời tại Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP, thiết lập một tiêu chuẩn mới về tính minh bạch và chuyên nghiệp cho thị trường thương mại điện tử (TMĐT).
1/ Mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh
Khác với Nghị định 52/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP), Luật Thương mại điện tử 2025 (“Luật TMĐT 2025“) không chỉ dừng lại ở website hay sàn TMĐT truyền thống. Luật Thương Mại Điện Tử 2025 quy định về chính sách phát triển thương mại điện tử; nền tảng thương mại điện tử và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động thương mại điện tử; thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài; trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử; ứng dụng công nghệ trong quản lý và xử lý vi phạm trong thương mại điện tử.
Theo quy định tại Điều 2 Luật TMĐT 2025 thì đối tượng áp dụng gồm: Tổ chức, cá nhân Việt Nam; Cá nhân nước ngoài cư trú tại Việt Nam; Tổ chức, cá nhân nước ngoài cung cấp dịch vụ hoặc tham gia giao dịch thương mại điện tử với người tiêu dùng tại Việt Nam.
2/ Quy định về Livestream trên sàn thương mại điện tử
Căn cứ theo Điều 23 Luật Thương mại điện tử 2025 quy định trách nhiệm của người bán trong hoạt động livestream bán hàng gồm:
[1] Trước khi thực hiện livestream bán hàng, người bán phải cung cấp đầy đủ cho người livestream bán hàng giấy tờ chứng minh sau đây:
– Giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trước khi livestream bán hàng;
– Giấy tờ chứng minh đáp ứng chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
[2] Đối với hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật phải có văn bản xác nhận nội dung quảng cáo trước khi thực hiện quảng cáo, người bán cung cấp văn bản xác nhận cho chủ quản nền tảng và người livestream bán hàng trước khi thực hiện livestream bán hàng. Nội dung bán hàng livestream phải phù hợp với nội dung quảng cáo được xác nhận.
[3] Dừng hợp tác, dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin hiển thị ngay khi phát hiện hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật.
Người livestream phải xác thực danh tính
Theo quy định tại khoản 4 Điều 22 Luật Thương mại điện tử, người livestream bán hàng sẽ phải thực hiện xác thực điện tử danh tính người livestream bán hàng theo quy định của pháp luật về định danh và xác thực điện tử trước khi cho phép thực hiện livestream bán hàng.
Trường hợp người livestream bán hàng là người nước ngoài thì xác thực danh tính thông qua các giấy tờ hợp pháp.
Livestream bán hàng là gì?
Căn cứ theo Điều 3 Luật Thương mại điện tử 2025 quy định như sau:Điều 3. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
[…]
9. Chức năng liên lạc trực tuyến là chức năng của nền tảng thương mại điện tử cho phép các bên trao đổi thông tin thông qua tin nhắn văn bản, hình ảnh, video, tin nhắn thoại, thực hiện cuộc gọi thoại hoặc gọi video.
10. Livestream bán hàng là phát trực tiếp và trực tuyến trên nền tảng thương mại điện tử để truyền tải nội dung dưới dạng âm thanh, hình ảnh nhằm quảng cáo, giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ và cho phép đặt hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến trên nền tảng đó.
11. Người livestream bán hàng là người trực tiếp xuất hiện trên nền tảng thương mại điện tử để thực hiện livestream bán hàng.
12. Dịch vụ tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử là việc quảng cáo hàng hóa, dịch vụ thông qua đường dẫn truy cập, mã giới thiệu hoặc phương thức tương tự được liên kết với nền tảng thương mại điện tử.
[…]
Như vậy, livestream bán hàng là phát trực tiếp và trực tuyến trên nền tảng thương mại điện tử để truyền tải nội dung dưới dạng âm thanh, hình ảnh nhằm quảng cáo, giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ và cho phép đặt hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến trên nền tảng đó.
Người bán phải cung cấp giấy phép kinh doanh, quảng cáo
Trước khi thực hiện livestream bán hàng, người bán phải cung cấp đầy đủ cho người livestream bán hàng về giấy tờ chứng minh sau đây quy định tại Điều 23 Luật Thương mại điện tử như sau:
– Giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trước khi livestream bán hàng;
– Giấy tờ, tài liệu chứng minh đáp ứng chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
– Đối với hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật phải có văn bản xác nhận nội dung quảng cáo trước khi thực hiện quảng cáo, người bán cung cấp văn bản xác nhận cho chủ quản nền tảng và người livestream bán hàng trước khi thực hiện livestream bán hàng. Nội dung bán hàng livestream phải phù hợp với nội dung quảng cáo được xác nhận.
Theo thống kê của Bộ Công Thương, riêng năm 2025, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra hơn 27.500 vụ việc, xử lý trên 23.400 vụ vi phạm và thu nộp ngân sách gần 372 tỷ đồng. Đáng chú ý, vi phạm trong môi trường TMĐT tiếp tục gia tăng, với phương thức ngày càng tinh vi và chuyển dịch mạnh sang không gian số.
Giai đoạn 2020-2025, mỗi năm cả nước phát hiện từ 120.000 đến hơn 190.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Trong đó, gian lận thương mại chiếm tỷ trọng lớn, dao động từ 79% đến 88%. Dù số vụ liên quan đến hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ chiếm tỷ lệ thấp hơn, nhưng mức độ tổ chức ngày càng phức tạp, lợi dụng mô hình doanh nghiệp “bình phong”, sàn TMĐT, mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.
Khi toàn bộ chuỗi hành vi từ quảng cáo, giao dịch, thanh toán đến vận chuyển đều diễn ra trên môi trường số, thì nếu không có cơ chế pháp lý đủ mạnh và đồng bộ, cơ quan quản lý sẽ luôn trong thế “chạy theo” vi phạm.
Người livestream bán hàng không được cung cấp thông tin gian dối, trang phục phản cảm
Điều 24 Luật Thương mại điện tử quy định người livestream bán hàng có trách nhiệm:
– Cung cấp thông tin cho chủ quản nền tảng thương mại điện tử để phục vụ xác thực danh tính người livestream bán hàng.
– Thực hiện theo quy chế hoạt động livestream bán hàng đã được công khai trên nền tảng trong quá trình livestream bán hàng.
– Từ chối hợp tác khi người bán không cung cấp đầy đủ thông tin theo quy định.
– Không cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, chính sách khuyến mại, bảo hành và các nội dung khác liên quan đến hàng hóa, dịch vụ.
– Thực hiện nội dung quảng cáo đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận đối với hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật phải xác nhận nội dung quảng cáo.
– Không sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục, hành vi trái đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục trong quá trình livestream bán hàng.
– Dừng hợp tác, dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ thông tin hiển thị ngay khi phát hiện hoặc theo yêu cầu của người bán hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật.
Người tiếp thị liên kết phải định danh điện tử, không được thực hiện với nội dung xấu
Trách nhiệm của người tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử quy định tại Điều 26 Luật Thương mại điện tử như sau:
Trước khi thực hiện tiếp thị liên kết
– Cung cấp thông tin cho tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết phục vụ việc xác thực và định danh điện tử;
– Từ chối thực hiện tiếp thị liên kết trên các nền tảng số đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công khai thông báo vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc trên nền tảng số kinh doanh theo phương thức đa cấp không có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp;
– Từ chối thực hiện tiếp thị liên kết gắn với nội dung có sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục, hành vi trái với đạo đức xã hội và thuần phong mỹ tục.
Đối với đường dẫn truy cập, mã giới thiệu hoặc phương thức tương tự đã được thiết lập
– Gỡ bỏ liên kết cho hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
– Cung cấp thông tin về hoạt động tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước về thương mại điện tử.
Nghĩa vụ của các sàn thương mại điện tử theo quy định mới
Theo khung pháp lý mới, các sàn thương mại điện tử hiện phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn nhằm đảm bảo một thị trường số minh bạch và tuân thủ pháp luật. Các nghĩa vụ chính của họ bao gồm
- Xác minh tính hợp pháp trong kinh doanh của từng người bán, bao gồm việc kiểm tra mã số thuế và giấy phép kinh doanh.
- Triển khai hệ thống xuất hóa đơn điện tử để đảm bảo minh bạch trong giao dịch.
- Lưu trữ đầy đủ thông tin về sản phẩm, lịch sử giao dịch và hiệu suất hoạt động của người bán trên nền tảng.
- Phối hợp với cơ quan nhà nước bằng cách gửi báo cáo hàng tháng về doanh số bán hàng và dữ liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế.
- Tuân thủ các quy định về bảo mật dữ liệu và bảo vệ người tiêu dùng, đảm bảo quyền lợi của khách hàng trong môi trường số.
- Chịu trách nhiệm pháp lý liên đới đối với các hành vi vi phạm pháp luật do người bán thực hiện trên nền tảng của mình.
Những nghĩa vụ này đặt ra gánh nặng mới về vận hành và pháp lý cho các nhà cung cấp nền tảng, nhưng được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn và chuyên nghiệp hơn.
3/ Các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý
Điều 6 của Luật Thương mại điện tử 2025 quy định rõ các hành vi bị cấm, trong đó nhấn mạnh việc cấm kinh doanh hoặc tạo điều kiện kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, không rõ nguồn gốc hoặc quá hạn sử dụng.
Về chế tài xử lý, Điều 39 quy định các tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ phải đối mặt với các hình thức:
-
Xử phạt vi phạm hành chính.
-
Chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch hoặc gỡ bỏ tài khoản trên nền tảng.
-
Buộc bồi thường thiệt hại cho các bên liên quan.
-
Bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Luật Thương mại điện tử 2025 đang thiết lập một hành lang pháp lý vững chắc, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao tính tuân thủ pháp luật trong các chiến lược kinh doanh số. Việc chủ động rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành ngay từ bây giờ sẽ giúp thương hiệu khẳng định vị thế cao cấp, chuyên nghiệp và xây dựng lòng tin bền vững với khách hàng.
4/ Lộ trình tuân thủ quy định thương mại điện tử mới nhất cho doanh nghiệp
Để duy trì sự phát triển bền vững và tuân thủ tuyệt đối hành lang pháp lý mới, các doanh nghiệp từ mọi quy mô cần ngay lập tức triển khai các bước thích ứng với Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Cụ thể, lộ trình hành động bao gồm:
-
Đăng ký và cập nhật hồ sơ cấp phép: Hoàn thiện thủ tục thông báo, đăng ký với Bộ Công Thương (MOIT) và đảm bảo các giấy phép thương mại điện tử luôn trong trạng thái cập nhật nhất.
-
Xác minh đối tác kinh doanh: Thực hiện rà soát, xác minh danh tính người bán trên nền tảng, đồng thời kiểm tra tính hợp lệ của việc đăng ký nghĩa vụ thuế.
-
Chuẩn hóa hệ thống hợp đồng: Tiến hành rà soát và điều chỉnh các điều khoản hợp đồng với người có ảnh hưởng (influencer), đối tác tiếp thị liên kết (affiliate) và hệ thống nhà phân phối để ràng buộc trách nhiệm pháp lý rõ ràng.
-
Đồng bộ hạ tầng công nghệ tài chính: Thiết lập và vận hành trơn tru hệ thống xuất hóa đơn điện tử, chuẩn hóa quy trình lưu trữ dữ liệu và kết nối báo cáo định kỳ theo đúng quy định.
-
Thiết lập đại diện pháp lý: Yêu cầu bắt buộc đối với các nền tảng xuyên biên giới là phải chỉ định đại diện pháp lý chính thức tại Việt Nam để giải quyết các vấn đề phát sinh.
-
Đánh giá rủi ro nội bộ: Triển khai các đợt kiểm toán nội bộ nhằm rà soát quy trình, phát hiện sớm các lỗ hổng hệ thống và đảm bảo trạng thái sẵn sàng tuân thủ pháp luật ở mức cao nhất.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro chế tài mà còn là bảo chứng cho uy tín, tạo dựng lòng tin vững chắc với khách hàng. Đối với các hệ thống kỹ thuật số có cấu trúc vận hành phức tạp hoặc doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, việc thiết lập mạng lưới tư vấn pháp lý chuyên sâu là một khoản đầu tư mang tính chiến lược để bảo vệ định vị thương hiệu trên thị trường.
